Τα τελευταία χρόνια δίνεται, καλώς κατά τη γνώμη μου, μεγάλη έμφαση στην πρόληψη, διάγνωση και θεραπεία των συμπτωμάτων και συν-νοσηρότητας της κλιμακτηρίου και εμμηνόπαυσης. Ταυτόχρονα ομολογώ ότι όλη αυτή η επαγρύπνηση παίρνει τη μορφή «μόδας» και παράλληλα έχει αναπτυχθεί ένα διεθνές industry δις δολλαρίων που στοχεύει στο άγχος και την ανασφάλεια και προτείνει ανεξέλεγκτα εξετάσεις και θεραπείες. Ακούγονται ασαφείς λέξεις όπως ολιστική και βιωματική και wellness, ενώ οι σημαντικές, σαφείς λέξεις είναι η εξατομίκευση και το evidence based medicine. Και βέβαια, ο κίνδυνος που ελλοχεύει πάντα είναι η γυναίκα να έχει σημαντικό υποκείμενο πρόβλημα υγείας που να σκεπαστεί κάτω από την ομπρέλα του κλιμακτηριακού wellness και να χαθεί πολύτιμος χρόνος μέχρι την τελική διάγνωση.
Καταρχάς μερικοί ορισμοί:
Κλιμακτήριος ή περιεμμηνόπαυση: το χρονικό διάστημα από 2 έως και 10 χρόνια που προηγείται της εμμηνόπαυσης που οι ωοθήκες σταδιακά- κλιμακωτά χάνουν την ικανότητα να παράγουν επαρκή οιστρογόνα. Αυτό σχετίζεται με διαταραχές στον κύκλο και ψυχολογικές διαταραχές
Εμμηνόπαυση (εγκατεστημένη): όταν συμπληρωθούν 12 μήνες άνευ περιόδου
Η μέση ηλικία εμμηνόπαυσης είναι τα 51 με φυσιολογικό εύρος 45-55.
Η μετάβαση στην εμμηνόπαυση μπορεί να έχει σημαντικό αντίκτυπο σε πολλές γυναίκες, με περισσότερο από το 75% να εμφανίζει συμπτώματα εμμηνόπαυσης, το ένα τέταρτο να περιγράφει σοβαρά συμπτώματα και το ένα τρίτο να εμφανίζει μακροχρόνια συμπτώματα.
Ένα σημαντικό ποσοστό γυναικών μπορεί να εμφανίσει ενοχλητικά συμπτώματα εμμηνόπαυσης ενώ είναι στην πέρι-εμμηνόπαυση και αυτό θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την αξιολόγηση των γυναικών.
Οι αλλαγές στα επίπεδα των ορμονών που ευθύνονται για την έμμηνο ρύση και τη γονιμότητα (μια βασική ορμόνη είναι τα οιστρογόνα) σημαίνουν ότι η περίοδος γίνεται ακανόνιστη. Συμβαίνουν επίσης «κρυφές» αλλαγές στο σώμα, όπως η αύξηση της αρτηριακής πίεσης, της χοληστερόλης (αυξημένος κίνδυνος καρδιακών παθήσεων) και ο ρυθμός με τον οποίο το ασβέστιο και άλλα μέταλλα χάνονται από τα οστά (αυξάνοντας τον κίνδυνο οστεοπόρωσης). Έχει αναφερθεί ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων εμμηνόπαυσης. Τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης που εμφανίζονται συχνά περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:
— αγγειοκινητικά συμπτώματα (εξάψεις/νυχτερινές εφιδρώσεις).
— γνωστικά συμπτώματα και διαταραχές της διάθεσης (κακή διάθεση, ασταθής διάθεση, άγχος, ευερεθιστότητα, απώλεια αυτοπεποίθησης, χαμηλή αυτοεκτίμηση, δυσκολίες βραχυπρόθεσμης συγκέντρωσης και μνήμης («ομίχλη του εγκεφάλου») και δυσκολίες στην εκτέλεση πολλαπλών εργασιών). Η εμμηνόπαυση και η περιεμμηνόπαυση θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σε γυναίκες με διαταραχές της διάθεσης που παρουσιάζονται για πρώτη φορά κατά τη μετάβαση στην εμμηνόπαυση, απουσία προϋπάρχουσας κατάθλιψη/άγχους.
— διαταραχές του ύπνου (αϋπνία και διαταραγμένος ύπνος),
— κόπωση και χαμηλά επίπεδα ενέργειας
— απώλεια της σεξουαλικής επιθυμίας
— πόνοι στις αρθρώσεις και τους μυς
— κεφαλαγίες
— συμπτώματα του ουρογεννητικού συστήματος (κολπική ξηρότητα, ερεθισμός, δυσφορία, κάψιμο, κνησμός, δυσπαρεύνια). Αυτό μπορεί επίσης να περιλαμβάνει συμπτώματα του ουροποιητικού όπως επείγουσα ανάγκη συχνουρίας, δυσουρία και υποτροπιάζουσες λοιμώξεις του κατώτερου ουροποιητικού συστήματος).
Εξάψεις
Το κύριο σύμπτωμα της μετάβασης στην εμμηνόπαυση και της εμμηνόπαυσης είναι οι εξάψεις. Εκτός από τις εξάψεις, έχουν ταυτοποιηθεί και άλλα συμπτώματα που αποδίδονται στη μετάβαση στην εμμηνόπαυση, όπως οι διαταραχές του ύπνου και η εμφάνιση καταθλιπτικών συμπτωμάτων, αρθραλγιών, μυαλγιών και διαταραχών μνήμης. Οι εξάψεις σχεδόν πάντα αποδίδονται στην εμμηνόπαυση.
Οι εξάψεις εμφανίζονται σε ποσοστό, περίπου, 80% των γυναικών. Το αίτιο των εξάψεων δεν είναι γνωστό. Θεωρούνται διαταραχή του θερμορυθμιστικού μηχανισμού με εντόπιση στον υποθάλαμο, λόγω της ελάττωσης των συγκεντρώσεων των οιστρογόνων. Ένας υποθετικός μηχανισμός για την έναρξη των εξάψεων είναι η απόσυρση των ενδογενών οπιοειδών πεπτιδίων, δεδομένης της συσχέτισης της ανεπάρκειας των οιστρογόνων με την ενδογενή κεντρική δραστικότητα των οπιοειδών.
Ορισμένες γυναίκες αναφέρουν εξάψεις οι οποίες εμφανίζονται κοντά στις μέρες της περιόδου, κατά τη διάρκεια της όψιμης αναπαραγωγικής ζωής. Οι εξάψεις αυτές είναι συνήθως ήπιες και δεν χρήζουν θεραπείας. Η εμφάνιση τους είναι πιο έκδηλη κατά τη διάρκεια της μετάβασης στην εμμηνόπαυση, με συχνότητα 40% στην πρώιμη μετάβαση, που αυξάνεται σε 60 % έως 80% κατά την όψιμη μετάβαση στην εμμηνόπαυση και στην πρώιμη μετεμμηνοπαυσιακή περίοδο. Όταν οι εξάψεις συμβαίνουν τη νύχτα, τυπικά οι γυναίκες τις περιγράφουν ως νυκτερινές εφιδρώσεις. Η έναρξη των εξάψεων γίνεται ως ξαφνικό αίσθημα ζέστης στο στήθος και στο πρόσωπο και, στη συνέχεια, γενικεύεται σε όλο το σώμα. Η διάρκεια της ζέστης είναι από δύο έως τέσσερα λεπτά της ώρας, συνδυάζεται συχνά με έκδηλη εφίδρωση και αίσθημα προκάρδιων παλμών, και ακολουθεί ρίγος και γενικότερο αίσθημα ανησυχίας. Οι εξάψεις συμβαίνουν αρκετές φορές την ημέρα, με συχνότητα που κυμαίνεται από μία έως δύο την ημέρα έως μία ανά ώρα. Η εμφάνιση των εξάψεων είναι πιο συχνή κατά τη διάρκεια της νύχτας και ποσοστό μεγαλύτερο από 80% των γυναικών που θα τις εμφανίσει θα συνεχίσει να τις έχει και πέραν του έτους.
Στις περισσότερες γυναίκες, οι εξάψεις θα σταματήσουν μετά το τέταρτο ή πέμπτο έτος της εμφάνισης τους, αν και πολλές γυναίκες θα συνεχίσουν να τις έχουν για περισσότερα χρόνια. Υπάρχουν αναφορές, ότι ποσοστό 9% των γυναικών περιγράφει εξάψεις μέχρι και την ηλικία των 70 ετών.
Οι εξάψεις ενδέχεται να επηρεάσουν την ποιότητα του ύπνου. Οι διαταραχές στον ύπνο μπορεί να είναι παρούσες ακόμη και επί απουσίας εξάψεων και η συχνότητά τους εκτιμάται από 32% έως 40 % σε γυναίκες κατά την πρώιμη μετάβαση στην εμμηνόπαυση και από 38% έως 46% στην όψιμη φάση. Εκτιμάται ότι προγνωστικοί παράγοντες εμφάνισης των διαταραχών του ύπνου αποτελούν η αγχώδης διαταραχή και η κατάθλιψη. Επιπλέον, είναι πολύ πιθανό οι περιεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με εξάψεις να εμφανίζουν κατάθλιψη. Όσον αφορά την κατάθλιψη, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος εμφάνισής της σε γυναίκες που βρίσκονται στη μετάβαση στην εμμηνόπαυση, ενώ ο κίνδυνος αυτός υποχωρεί στην όψιμη μετεμμηνόπαυση.
Κατάθλιψη
Υπάρχει αυξημένος κίνδυνος πρωτοεμφανιζόμενης κατάθλιψης στις γυναίκες κατά τη διάρκεια της μετάβασης στην εμμηνόπαυση. Ο κίνδυνος αυτός μειώνεται κατά την πρώιμη μετεμμηνόπαυση.
Αρθραλγίες
Οι πόνοι στις αρθρώσεις είναι ένα κοινό σύμπτωμα κατά την 5η έως 6η δεκαετία της ζωής των γυναικών, με συχνότητα που φθάνει στο 50 – 60%. Οι παχύσαρκες και οι γυναίκες με κατάθλιψη εμφανίζουν συχνότερα πόνο στις αρθρώσεις, αν και φαίνεται ότι γυναίκες στην περι- και μετεμμηνόπαυση εμφανίζουν συχνότερα πόνο στις αρθρώσεις από ό,τι οι προεμμηνοπαυσιακές. Δεν έχει ακόμη ξεκαθαριστεί εάν ο πόνος σχετίζεται με την οιστρογονική ανεπάρκεια ή με ρευματολογική διαταραχή, αν και υπάρχουν δεδομένα ότι η χορήγηση ορμονικής θεραπείας θεραπεύει τις αρθραλγίες που εμφανίζονται κατά τη μετάβαση στην εμμηνόπαυση.
Νευρολογικές επιπτώσεις
Η εμμηνόπαυση μπορεί επίσης να αυξήσει τον κίνδυνο της νόσου του Αλτσχάιμερ, σύμφωνα με μια μελέτη του 2024, συμβάλλοντας ίσως στη δυσανάλογη εκπροσώπηση των δύο τρίτων των περιπτώσεων Αλτσχάιμερ. Το φυσικό οιστρογόνο στο σώμα μιας γυναίκας παίζει πολλούς ζωτικούς ρόλους στην υγιή λειτουργία του εγκεφάλου, όπως η προώθηση της συναπτικής ανάπτυξης μεταξύ των νευρώνων, η μείωση της νευροφλεγμονής, η ενίσχυση της αντιοξειδωτικής άμυνας του εγκεφάλου και η διατήρηση του σωστού μεταβολισμού του εγκεφάλου και της πλαστικότητας. Καθώς τα επίπεδα οιστρογόνων μειώνονται κατά την πορεία της εμμηνόπαυσης, επομένως, αυτοί οι προστατευτικοί μηχανισμοί αποδυναμώνουν, επιταχύνοντας ενδεχομένως τις νευροεκφυλιστικές διεργασίες που συμβάλλουν στη γνωστική εξασθένηση και την εξέλιξη της νόσου του Αλτσχάιμερ.
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ- ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ
Τι διαφορά μπορεί να κάνει η διατροφή;
Η αλλαγή του συνήθους τρόπου διατροφής σας μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των συμπτωμάτων. Ένα συνηθισμένο λάθος είναι η υπόθεση ότι με τη η λήψη Ορμονικής Υποκατάστασης (HRT) σημαίνει ότι μπορείτε να αγνοήσετε τη διατροφή. Είτε χρησιμοποιείτε HRT είτε όχι, το τι τρώτε και πίνετε έχει σημασία για τα καθημερινά συμπτώματα και για τη διαχείριση των μακροπρόθεσμων αλλαγών στον κίνδυνο για την υγεία.
Μελέτες έχουν δείξει ότι η αύξηση της κατανάλωσης δημητριακών ολικής αλέσεως, φρούτων και λαχανικών και η μείωση της πρόσληψης λιπαρών είναι μέτρια αποτελεσματικά στη μείωση των εξάψεων. Τα αποτελέσματα ήταν μεγαλύτερα για όσους έχασαν επίσης βάρος.
Η αναζήτηση τρόπων για μια πιο υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή, όπως η κατανάλωση περισσότερων τροφών πλούσιων σε φυτικές ίνες, φασολιών, σόγιας και οσπρίων, η κατανάλωση τουλάχιστον πέντε διαφορετικών λαχανικών και φρούτων την ημέρα και η επιλογή πιο συχνών γευμάτων φυτικής προέλευσης, μπορούν όλα να κάνουν τη διαφορά στην εμπειρία της εμμηνόπαυσης. Ένα ακμάζον και ποικίλο μικροβίωμα του εντέρου (τα βακτήρια που ζουν στο έντερο) μπορεί επίσης να επηρεάσει τα επίπεδα ορμονών, επομένως θα μπορούσατε να τρώτε πολλές διαφορετικές φυτικές τροφές κάθε εβδομάδα για να το υποστηρίξετε.
Θα πάρω βάρος και θα αλλάξω το σχήμα του σώματός μου;
Είναι μύθος ότι η χορήγηση ορμονών υποκατάστασης προκαλεί αύξηση βάρους. Ωστόσο, η αύξηση βάρους γύρω από την εμμηνόπαυση είναι συχνή και απογοητευτική για πολλές γυναίκες, αλλά μεγάλο μέρος αυτού οφείλεται στη γήρανση και όχι στην εμμηνόπαυση.
Η εμμηνόπαυση, ωστόσο, ευθύνεται για μια αλλαγή στο σχήμα του σώματος. Η αλλαγή στα επίπεδα των ορμονών αυξάνει την ποσότητα λίπους που αποθηκεύεται γύρω από τη μέση και αυτό αυξάνει τα επίπεδα χοληστερόλης, την αρτηριακή πίεση και τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη.
Η περιφέρεια της κοιλιάς θα αυξηθεί με 3 μηχανισμούς: λόγω εναπόθεσης λίπους, κατακράτησης υγρών και αυξημένης κινητικότητας του (ευερέθιστου) εντέρου. Η εμμηνόπαυση, η ηλικία από μόνη της και το οξύ ή χρόνιο στρες και τυχόν συνοδά προβλήματα υγείας συμβάλλουν με διαφορετικούς τρόπους σε αυτούς τους τρεις μηχανισμούς, για αυτό και η σύσφιξη της κοιλιάς είναι πονοκέφαλος για γιατρούς, διατροφολόγους και γυμναστές.
Ο συνδυασμός υγιεινής διατροφής με άσκηση είναι πολύ πιο αποτελεσματικός από τη δίαιτα ή την άσκηση μόνο. Είναι σημαντικό να κάνετε ασκήσεις αντίστασης ή μυϊκής ανάπτυξης δύο έως τρεις φορές την εβδομάδα για να διατηρήσετε τους μύες δυνατούς και να αποτρέψετε απώλειες. Δοκιμάστε αυτές τις ασκήσεις στο σπίτι: https://www.nhs.uk/conditions/nhs-fitness-studio/ .
Διατήρηση οστικής υγείας
Η μείωση των επιπέδων οιστρογόνων αυξάνει την ταχύτητα με την οποία χάνεται το ασβέστιο και άλλα μέταλλα από τα οστά. Καθώς χάνονται μέταλλα, τα οστά μπορεί να γίνουν αδύναμα και πιο πιθανό να υποστούν κατάγματα (μια πάθηση που ονομάζεται οστεοπόρωση). Η ορμονοθεραπεία (HRT) διατηρεί τα επίπεδα οιστρογόνων και μπορεί να προστατεύσει την υγεία των οστών. Οι ασκήσεις αντίστασης διεγείρουν την ανάπτυξη των οστών και βοηθούν στη διατήρηση της δύναμης των οστών.
Η κατανάλωση επαρκούς ποσότητας ασβεστίου, βιταμίνης D και πρωτεΐνης είναι επίσης σημαντικό μέρος της διατήρησης της υγείας των οστών. Τρώτε άφθονες τροφές πλούσιες σε ασβέστιο κάθε μέρα – στοχεύοντας σε 2-3 μερίδες ημερησίως. Παρά το γεγονός ότι μπορούμε να παράγουμε βιταμίνη D στο δέρμα μετά την έκθεση στο ηλιακό φως, πολλοί άνθρωποι έχουν χαμηλά αποθέματα βιταμίνης D. Υπάρχουν διαφορετικές βιοχημικές μορφές της βιταμίνης D, από αυτές ξεχωρίζουν η D2 και η D3, οι οποίες βρίσκονται σε φυτικές και σε ζωικές τροφές αντίστοιχα ή τις συνθέτει ο οργανισμός μας όταν το δέρμα εκτίθεται στον ήλιο. Ο λόγος που ξεχωρίζουν είναι ότι αυτές τις δύο μορφές μπορεί να αξιοποιήσει το σώμα μας. Τόσο η D2 όσο και η D3 πρέπει να περάσουν από μια διαδικασίας επεξεργασίας για να απορροφηθούν, ωστόσο η D3 αυξάνει σε διπλάσιο βαθμό τα συνολικά επίπεδα βιταμίνης D σε σύγκριση με τη D2, επομένως έχει καλύτερο ρυθμό απορρόφησης. Όταν η D3 διασπάται στον οργανισμό συμβάλλει στην παραγωγή φωσφόρου και ασβεστίου στο αίμα. Με τον τρόπο αυτό προστατεύει τα οστά από κατάγματα και από την οστεοπόρωση. Επίσης, η βιταμίνη D3 βελτιώνει τη διάθεση, ενισχύει τα επίπεδα ενέργειας, δυναμώνει τους μυς, και φαίνεται να έχει αντικαρκινική δράση.
Η D3 βρίσκεται σε λίγες μόνο τροφές, αποκλειστικά ζωικής προέλευσης. Οι κυριότερες πηγές βιταμίνης D3 στη διατροφή μας είναι τα ψάρια (π.χ. σολομός και πέστροφα) και το αυγό (με τον κρόκο του). Να σημειωθεί ότι κατά τη διαδικασία παραγωγής τους ορισμένα προϊόντα (κυρίως γαλακτοκομικά, δημητριακά, χυμοί και ψωμί) ενισχύονται με ποσότητες βιταμίνης D.
Διατήρηση μιας υγιούς καρδιάς
Τα επίπεδα χοληστερόλης τείνουν να αυξάνονται κατά την εμμηνόπαυση, επομένως χρειάζεται επιτήρηση με εξετάσεις κάθε δύο χρόνια. Απλές αλλαγές σε ό,τι τρώτε και πίνετε μπορούν να βοηθήσουν στον περιορισμό της αύξησης.
Οι ζωικές τροφές αυξάνουν τη χοληστερίνη Ο περιορισμός των τροφών με αυξημένη περιεκτικότητα σε χοληστερόλη και κορεσμένα λιπαρά οξέα, (περιέχονται κυρίως στα κόκκινα κρέατα ) βοηθούν στον έλεγχο της χοληστερίνης. Τα κορεσμένα λιπαρά αυξάνουν την χοληστερίνη καθώς ευνοούν την ενδογενή σύνθεση που αποτελεί και το 80% της συνολικής παραγωγής της. Γι’ αυτό προτιμήστε τα άπαχα κρέατα, όπως το κοτόπουλο και τη γαλοπούλα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ο κιμάς από μοσχάρι που περιέχει περίπου 20%, σε αντίθεση με το του κοτόπουλου που είναι 5%.
Τα γαλακτοκομικά αυξάνουν τη χοληστερίνη Τα γαλακτοκομικά προϊόντα (γάλα, γιαούρτι και τυρί) περιέχουν σε υψηλή περιεκτικότητα κορεσμένα λιπαρά. Από την άλλη αποτελεί άριστη απορροφήσιμη πηγή ασβεστίου. Η περιεκτικότητα ενός ισοδύναμου γαλακτοκομικού [30 γραμμάρια τυρί ή 1 ποτήρι γάλα ή 1 κεσεδάκι γιαούρτι] σε ασβέστιο είναι περίπου στα 300 mg. Τα πλήρη γαλακτοκομικά πρέπει να αποφεύγονται, καθότι η βασική μας αρχή είναι η μείωση των κορεσμένων λιπαρών στην διατροφή μας. Για να απορροφήσει ο οργανισμός το ασβέστιο χρειάζεται την παρουσία του λίπους, όποτε θα πρέπει να απορριφθεί το άπαχο γαλακτοκομικό, γι’ αυτό και η καλύτερη δυνατή επιλογή είναι το ημιάπαχο ή χαμηλό σε λιπαρά.
Τα τηγανιτά τρόφιμα, το ζωικό βούτυρο και τα γλυκά αυξάνουν τη χοληστερίνη Τα τηγανιτά τρόφιμα, το ζωικό βούτυρο και τα γλυκά αποτελούν ακόμη περισσότερο επικίνδυνες επιλογές για την αύξηση της χοληστερίνης, διότι πέρα από τα κορεσμένα λιπαρά που αυξάνουν την κακή LDL χοληστερίνη, περιέχουν και τρανς λιπαρά οξέα, τα οποία μειώνουν επιπλέον την καλή HDL χοληστερίνη, αυξάνοντας έτσι την αθηρογένεση.
Ποιες τροφές φαίνεται ότι μειώνουν τη χοληστερίνη;
Τροφές που είναι πλούσιες σε καλά λιπαρά. Τροφές με μεγάλη περιεκτικότητα σε μονοακόρεστα (ελαιόλαδο) και ω-3 λιπαρά οξέα (παχιά ψάρια όπως σαρδέλα, σολομός κ.λ.π., θαλασσινά, μαργαρίνες ξηροί καρποί). Πρέπει να σημειωθεί πως το ελαιόλαδο διαθέτει και πληθώρα αντιοξειδωτικών ουσιών, οι οποίες είναι ιδιαίτερα χρήσιμες για την προστασία των αγγείων και της καρδιάς. Τα φυτικά έλαια τα οποία διαθέτουν περισσότερα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα μειώνουν την κακή χοληστερόλη, όμως μειώνουν και τα επίπεδα της καλής, η οποία ασκεί προστατευτική δράση στα αγγεία.
Τροφές που είναι πλούσιες σε αντιοξειδωτικά Τα φρούτα και τα λαχανικά είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά που βοηθούν στο να μη οξειδωθεί η κακή ή LDL χοληστερόλη. Η οξείδωση της LDL χοληστερόλης αποτελεί σημαντικό στάδιο στην ανάπτυξη και εξέλιξη της στεφανιαίας νόσου. Πρόσφατες μελέτες προσδίδουν τόσο στο σκόρδο, όσο και στην πιπερόριζα αντιθρομβωτικές ιδιότητες μέσω της μείωσης της χοληστερόλης και της αντιφλεγμονώδης δράσης τους. Άλλες τροφές που είναι πλούσιες αντιοξειδωτικά είναι το τσάι, ο καφές, η μαύρη σοκολάτα κ.α.
Τροφές με διαλυτές φυτικές ίνες Οι υδατοδιαλυτές φυτικές ίνες, που περιέχονται στα όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης και τα φρούτα μειώνουν τα επίπεδα της ολικής και LDL χοληστερόλης του ορού. Ενδεικτικά, 5 έως 10 γραμμάρια διαλυτών φυτικών ινών ημερησίως, μειώνουν την κακή χοληστερόλη LDL κατά 5%
Πρέπει όμως να έχουμε υπόψη μας ότι στα επεξεργασμένα δημητριακά (λευκό ψωμί, λευκό ρύζι, λευκά μακαρόνια και τα αντίστοιχα δημητριακά πρωινού) οι φυτικές ίνες, οι βιταμίνες και τα ιχνοστοιχεία έχουν απομακρυνθεί με την επεξεργασία, οπότε και δεν λαμβάνουμε τις ευεργετικές τους ιδιότητες. Εάν γνωρίζετε ότι έχετε υψηλή χοληστερόλη (από εξέταση), τότε σκεφτείτε να χρησιμοποιείτε προϊόντα που περιέχουν φυτικές στανόλες ή στερόλες τουλάχιστον μία φορά την ημέρα.
Τα λειτουργικά τρόφιμα με στερόλες Τα τρόφιμα που είναι με προσθήκη φυτικής στερόλης, όπως προϊόντα επάλειψης, ρόφηματα και επιδόρπια γιαουρτιού καθώς και γαλακτοκομικά «προϊόντα» μειώνουν την κακή LDL χοληστερόλη 7-12,5% σε διάστημα 2-3 εβδομάδων, πάντα στα πλαίσια μιας ισορροπημένης διατροφής. Για τους ασθενείς που είναι υπό αγωγή, πρέπει ο ιατρός να γνωρίζει για την κατανάλωση προϊόντων εμπλουτισμένων με φυτικές στερόλες, γιατί η πρόσληψη φυτικών στερολών μαζί με στατίνες θα έχει ένα επιπρόσθετο όφελος στη μείωση της χοληστερόλη και πιθανώς να χρειάζεται τροποποίηση στη δόση της φαρμακευτικής αγωγής.
Μύθος 1. Η σοκολάτα μειώνει τη χοληστερίνη
Τα αντιοξειδωτικά, κυρίως οι πολυφαινόλες που περιέχονται στη κακαόμαζα της σοκολάτας έχουν προστατευτική δράση στα αγγεία, εμποδίζοντας την οξείδωση της κακής χοληστερίνης. Ωστόσο, πρέπει να προτιμούμε την μαύρη σοκολάτα, διότι περιέχει περισσότερο κακάο, οπότε και περισσότερα ευεργετικά συστατικά σε σχέση με τη γάλακτος. Καλό είναι να έχουμε υπόψη μας ότι τα κορεσμένα λιπαρά οξέα της κακάο, όπως το στεατικό οξύ, δεν αυξάνουν την κακή χοληστερίνη, σε αντίθεση με εκείνα του γάλακτος. Ακόμη, έρευνες δείχνουν μια αρνητική επίδραση των πρωτεϊνών του γάλακτος στη δράση των αντιοξειδωτικών που περιέχονται στο κακάο, οπότε όλα συντείνουν στο ότι η πιο ενδεδειγμένη επιλογή είναι η μαύρη σοκολάτα.
Μύθος 2. Το αλκοόλ μειώνει τη χοληστερίνη Η μετριασμένη κατανάλωση αλκοόλ -1 ποτό για τις γυναίκες και 2 για τους άνδρες την ημέρα- βοηθάει στην αύξηση της HDL χοληστερόλης, με μηχανισμούς που ακόμη δεν είναι εντελώς γνωστοί. Το κόκκινο κρασί μάλιστα περιέχει ένα αντιμυκητικό παράγοντα (από το φλοιό των σταφυλιών) που αυξάνει την HDL χοληστερόλη και μειώνει την LDL. Επιπρόσθετα, το κόκκινο κρασί με την περιεκτικότητά του σε φλαβονοειδή παρουσιάζεται να μειώνει την οξείδωση της κακής χοληστερόλης, που είναι και υπεύθυνη για την αθηρωμάτωση. Όμως, η υψηλή πρόσληψη αλκοόλ φαίνεται να αυξάνει τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων στο αίμα. Γι’ αυτό είναι προτιμότερο τα αντιοξειδωτικά να λαμβάνονται από τα φρούτα και τα λαχανικά.
Λιπαρά, ξεχωρίστε τα καλά από τα κακά
Οι περισσότεροι συχνά «καταδικάζουμε» τα λιπαρά και τα αφαιρούμε από τη διατροφή μας αφού θεωρούμε ότι αυτά είναι τα μόνα υπεύθυνα για τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Είναι μια λάθος κίνηση γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε πως τα λιπαρά είναι βασικά συστατικά της μεμβράνης των κυττάρων μας, συμβάλλουν στη μεταφορά λιποδιαλυτών βιταμινών αλλά αποτελούν καταλύτες πολλών άλλων διεργασιών στον οργανισμό μας.
Κορεσμένα λιπαρά Τα λιπαρά που πρέπει να αφαιρέσουμε από τη διατροφή μας είναι τα κορεσμένα, που βρίσκουμε στο κόκκινο κρέας στο βούτυρο και στα τηγανιτά τρόφιμα. Αυτά τα λιπαρά έχει βρεθεί πως είναι υπεύθυνα για την εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Μονοακόρεστα και πολυακόρεστα
Αντίθετα τα πολυακόρεστα και μονοακόρεστα λιπαρά οξέα που βρίσκονται στα ψάρια, στους ξηρούς καρπούς και στο ελαιόλαδο έχουν θετική επίδραση στη μείωση καρδιαγγειακού κινδύνου.
Trans λιπαρά Τα trans λιπαρά όχι μόνο προκαλούν αύξηση χοληστερόλης, αλλά μειώνουν και τα επίπεδα της καλής χοληστερόλης (HDL). Τέτοια λιπαρά υπάρχουν στα γλυκά, στο βούτυρο και στα πολύ επεξεργασμένα τρόφιμα.
Φυτικά οιστρογόνα
Τα φυτικά οιστρογόνα (που ονομάζονται επίσης φυτοοιστρογόνα ή ισοφλαβόνες) είναι ουσίες στα φυτά που είναι παρόμοιες με τα ανθρώπινα οιστρογόνα. Μπορούν να βρεθούν σε σπόρους σόγιας (και σε τρόφιμα που παρασκευάζονται από αυτά, συμπεριλαμβανομένων των εναλλακτικών προϊόντων γάλακτος) και λιναρόσπορο.
Οι επιδράσεις τους στα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης έχουν συνολικά ανάμεικτα αποτελέσματα, πιθανώς λόγω των διαφορετικών επιπέδων βακτηρίων που ζουν στο έντερό μας και επίσης λόγω των ποικίλων επιπέδων που υπάρχουν στα τρόφιμα σε διαφορετικές εποχές του έτους. Υπάρχει επίσης μεγάλη διακύμανση στα επίπεδα που περιέχονται στα διαθέσιμα συμπληρώματα, γεγονός που καθιστά δύσκολη τη σύγκριση.
Τα φυτικά οιστρογόνα μπορεί να βοηθήσουν (αλλά δεν είναι δεδομένο) και ο μόνος τρόπος για να το μάθετε είναι να προσπαθείτε να τα καταναλώνετε τακτικά κάθε μέρα, ως μέρος μιας υγιεινής και ισορροπημένης διατροφής, για τουλάχιστον δύο έως τρεις μήνες. Οι αρνητικές επιπτώσεις είναι απίθανες και η κατανάλωση περισσότερων τροφών πλούσιων σε φυτικά οιστρογόνα μπορεί επίσης να βοηθήσει στη μείωση των επιπέδων χοληστερόλης.
Τροφές που προκαλούν εξάψεις
Καφεΐνη στον καφέ, το τσάι και τη ζεστή σοκολάτα
Το αλκοόλ μπορεί να επιδεινώσει τις εξάψεις και τους νυχτερινούς ιδρώτες
Πικάντικα φαγητά και κάρυ
Βασικές συμβουλές
Η αλλαγή των διατροφικών συνηθειών και του τρόπου ζωής μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των συμπτωμάτων, στη διατήρηση ισχυρών οστών και στη μείωση του κινδύνου καρδιακών παθήσεων.
Καταναλώστε περισσότερες τροφές φυτικής προέλευσης, συμπεριλαμβανομένων φρούτων και λαχανικών διαφορετικών χρωμάτων, άφθονα δημητριακά πλούσια σε φυτικές ίνες και περισσότερους ξηρούς καρπούς (ανάλατους), μπιζέλια και φασόλια για πρωτεΐνη.
Στοχεύστε σε δύο-τρεις μερίδες τροφών πλούσιων σε ασβέστιο κάθε μέρα
Μειώστε την κατανάλωση καφεΐνης και αλκοόλ για να βοηθήσετε στην αντιμετώπιση των εξάψεων
Διατηρήστε ή λάβετε μέτρα για την επίτευξη ενός υγιούς σωματικού βάρους
Κάντε τακτική μέτρια άσκηση, ειδικά άσκηση με βάρη και συμπεριλάβετε ασκήσεις ενδυνάμωσης των μυών
Το συμπλήρωμα βιταμίνης D θα βοηθήσει στην πρόληψη της οστεοπόρωσης, ειδικά αν στην εξέταση αίματος έχετε χαμηλά επίπεδα 25 υδρόξυ βιταμίνης D.
Ασκήσεις ενδυνάμωσης
Μετά την εμμηνόπαυση, οι γυναίκες βιώνουν απώλεια οιστρογονων. Μία από τις επιπτώσεις αυτού είναι ο αυξημένος κίνδυνος οστεοπόρωσης. Η οστεοπόρωση προκαλεί προβλήματα με τα οστά σας που μπορεί να οδηγήσουν σε πόνο και να αυξήσουν τον κίνδυνο κατάγματος. Οι βοηθητικές ασκήσεις που βασίζονται στη δύναμη μπορούν να μειώσουν αυτόν τον κίνδυνο.
Κάνοντας ασκήσεις δύναμης μπορεί επίσης να σας βοηθήσει να διατηρήσετε μεταβολικά υγιείς. Αυτό σημαίνει ότι διατρέχετε μικρότερο κίνδυνο παθήσεων όπως καρδιακές παθήσεις και διαβήτη. Μελέτες έχουν επίσης δείξει ότι η άρση βαρών και άλλες ασκήσεις με βάση τη δύναμη μπορούν να βοηθήσουν στη βελτίωση της ψυχικής υγείας των γυναικών. Αυτό μπορεί να είναι χρήσιμο κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης όταν μπορεί να εμφανιστεί άγχος και χαμηλή διάθεση.
Για να ξεκινήσετε με ασκήσεις δύναμης, θα μπορούσατε να δοκιμάσετε:
ασκήσεις σωματικού βάρους όπως σανίδες ή push ups (από το γόνατό σας εάν βοηθά)
ανύψωση kettlebells, αλτήρες ή άλλα βάρη
χρήση μηχανών γυμναστικής που βασίζονται στην αντίσταση
γιόγκα ή πιλάτες
Καρδιαγγειακές ασκήσεις
Η άσκηση καρδιαγγειακής άσκησης θα βοηθήσει στη βελτίωση της υγείας της καρδιάς σας μετά την εμμηνόπαυση. Η καρδιοαγγειακή άσκηση βελτιώνει τον τρόπο με τον οποίο η καρδιά σας αντλεί αίμα γύρω από το σώμα σας. Βελτιώνει επίσης την υγεία των πνευμόνων και των αιμοφόρων αγγείων σας. Ενώ όλοι πρέπει να κάνουν καρδιαγγειακή άσκηση, οι γυναίκες διατρέχουν ιδιαίτερο κίνδυνο καρδιακής νόσου μετά την εμμηνόπαυση. Έτσι, είναι εξαιρετικά σημαντικό να κάνετε σε τακτική βάση.
Η καρδιαγγειακή άσκηση μπορεί επίσης να αυξήσει τα επίπεδα ενέργειάς σας, να ενισχύσει τη διάθεσή σας και να ενισχύσει την ποιότητα του ύπνου σας. Μερικά παραδείγματα καρδιαγγειακής άσκησης περιλαμβάνουν:
Χορός
Ποδηλασία
Προπονήσεις διαλειμματικής προπόνησης υψηλής έντασης (HIIT)
Τρέξιμο
Ασκήσεις ισορροπίας και κινητικότητας
Είναι πολύ σημαντικό να διατηρήσετε την ισορροπία σας καθώς μεγαλώνετε. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο πτώσεων και ακόμη και να αυξήσει την πιθανότητα να ζήσετε περισσότερο. Η ισορροπία και η κινητικότητα μπορεί μερικές φορές να μειωθούν κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης λόγω της απώλειας μυϊκής μάζας.
Ένα άλλο πλεονέκτημα του να κάνουν τέτοιου είδους ασκήσεις είναι ότι συνήθως περιλαμβάνουν συντονισμό μυαλού-σώματος. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να μειώσουν τα επίπεδα άγχους σας και μπορεί να βελτιώσουν κάποια συμπτώματα της εμμηνόπαυσης. Οι ασκήσεις ισορροπίας και κινητικότητας περιλαμβάνουν:
- Γιόγκα
- Πιλάτες
- τάι τσι
Θα πρέπει να επιδιώξετε να εκπληρώσετε τις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τα επίπεδα δραστηριότητας για όλους τους ενήλικες. Αυτό είναι 150 λεπτά μέτριας έντασης άσκηση την εβδομάδα. Αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει ένα μείγμα καρδιαγγειακής άσκησης με τουλάχιστον δύο συνεδρίες οικοδόμησης δύναμης. Έτσι, αυτό θα μπορούσε να είναι 30 λεπτά άσκησης, πέντε φορές την εβδομάδα. Θα μπορούσατε επίσης να εξετάσετε το ενδεχόμενο να ενσωματώσετε κάποιο “σνακ κίνησης” κατά τη διάρκεια της ημέρας σας. Για να το κάνετε αυτό θα μπορούσατε να κάνετε μερικά βαθιά καθίσματα ενώ περιμένετε να βράσει ο βραστήρας και να σταθείτε στο ένα πόδι καθώς βουρτσίζετε τα δόντια σας.
ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΡΜΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ- Hormone Replacement Therapy (ΘΟΥ- HRT)
Η αντιμετώπιση της ιατρικής κοινότητας απέναντι στις ορμόνες υποκατάστασης θυμίζει λίγο το εκκρεμές. Πριν 30-40 χρόνια και με πρωτοπόρο τις ΗΠΑ δίναμε σε όλες τις γυναίκες οιστρογόνα, ως πανάκεια που θα τις κρατήσει νέες και θα κάνει σε όλα τα όργανα καλό, γι’αυτό άλλωστε, λέγαμε, οι γυναίκες που έχουν οιστρογόνα έχουν αξιοζήλευτη μακροζωία έναντι των ανδρών. Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 όμως πολλές μελέτες, μεταξύ αυτών η Million Women Study και η WHI (Women’s Health Initiative), μας πέρασε στο άλλο άκρο, αυτό της δαιμονοποίησης: τα οιστρογόνα προστατεύουν τα οστά αλλά σε μαστό, καρδιαγγειακό και σε άλλα όργανα βλάπτουν. Σταδιακά το εκκρεμές βρίσκει τη θέση του, για παράδειγμα στο καρδιαγγειακό τελικά τεκμηριώθηκε ευεργετική επίδραση, ειδικά αν οι γυναίκες λάβουν αγωγή νωρίς, στην περι-εμμηνόπαυση, και σίγουρα πριν την ηλικία των 60. Φτάνουμε πλέον στη μέση οδό της εξατομικευμένης προσέγγισης, που ζυγίζεις βάσει ιστορικού και παραγόντων κινδύνου τα πιθανά οφέλη και ρίσκα και δίνεις ορμόνες υποκατάστασης όταν πρέπει και για όσο πρέπει.
Θα πρέπει να υπάρχει μια ολιστική και εξατομικευμένη προσέγγιση για την αξιολόγηση και την παροχή συμβουλών στις γυναίκες, με ιδιαίτερη αναφορά στις συμβουλές για τον τρόπο ζωής και την τροποποίηση της διατροφής, συμπεριλαμβανομένης της βελτιστοποίησης του βάρους, της διακοπής του καπνίσματος, της άσκησης, της υγιεινής διατροφής και της μείωσης της κατανάλωσης αλκοόλ. Θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει συμβουλές σχετικά με τους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακές παθήσεις (συμπεριλαμβανομένης της αυξημένης αρτηριακής πίεσης, της αυξημένης χοληστερόλης και της παχυσαρκίας), συμβουλές για την υγεία των οστών και την οστεοπόρωση καθώς και τη μείωση του κινδύνου καρκίνου, εκτός από τις επιλογές διαχείρισης, συμπεριλαμβανομένης της HRT ή των μη ορμονικών και εναλλακτικών θεραπειών.
• Στις γυναίκες που επιθυμούν να πάρουν ΘΟΥ θα πρέπει να προσφέρεται θεραπεία (εάν δεν αντενδείκνυται) μετά από συμβουλευτική σχετικά με τα οφέλη και τους κινδύνους της ΘΟΥ. Οι γυναίκες θα πρέπει να ενημερώνονται και να τους δίνεται επαρκής χρόνος για να λάβουν τεκμηριωμένη απόφαση.
• Οι γυναίκες θα πρέπει να ενημερώνονται ότι η HRT έχει αποδειχθεί σταθερά ότι βελτιώνει τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης και τη συνολική ποιότητα ζωής και παραμένει η πιο αποτελεσματική θεραπεία για τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης για τις περισσότερες γυναίκες.
• Η απόφαση για τη λήψη αγωγής, τη δόση, το σχήμα και τη διάρκεια της χρήσης της θα πρέπει να λαμβάνεται σε εξατομικευμένη βάση αφού συζητηθούν τα οφέλη και οι κίνδυνοι με κάθε ασθενή και παρασχεθεί το φύλλο οδηγιών χρήσης για το επιλεγμένο προϊόν. Αυτό θα πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο της συνολικής οφέλη που προκύπτουν από τη χρήση HRT, συμπεριλαμβανομένου του ελέγχου των συμπτωμάτων και της βελτίωσης της ποιότητας ζωής, καθώς και λαμβάνοντας υπόψη τα οστά και τα πιθανά καρδιαγγειακά οφέλη που σχετίζονται με τη χρήση HRT.
HRT Αποδεδειγμένα οφέλη:
• Έλεγχος των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης.
• Διατήρηση της BMD (οστική πυκνότητα) και μειωμένου κινδύνου οστεοπορωτικών καταγμάτων. Πρόσθετα πιθανά οφέλη:
• Μειωμένος κίνδυνο στεφανιαίας νόσου και Νόσου Αλτσχάιμερ όταν τα οιστρογόνα ξεκίνησαν νωρίς.
• Μειωμένος κίνδυνος καρκίνου του παχέος εντέρου κατά 25%..
• Μειωμένος κινδύνου για σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 (σακχαρώδης διαβήτης).
Γνωστοί κίνδυνοι:
Καρκίνος του ενδομητρίου Αυξάνεται αν δώσουμε μόνο οιστρογόνα. Πρέπει να δίνουμε μαζί προγεστερόνη- αυτή προστατεύει το ενδομήτριο. Σε αυτή τη συνδυασμένη αγωγή, ο κίνδυνος δεν αυξάνεται, εφόσον δοθεί για διάρκεια μέχρι 5 ετών. Οι αγωγές που συνδυάζουν οιστρογόνο και προγεστερόνη σε συνεχές σχήμα παρέχουν καλύτερη μακροπρόθεσμη προστασία από την κυκλική χορήγηση (οιστρογόνο μόνο στο πρώτο μισό του κύκλου και οιστρογόνο με προγεστερόνη στο δεύτερο μισό).
Καρκίνος ωοθηκών: Μια μετα-ανάλυση από την Συνεργατική Ομάδα για τις Επιδημιολογικές Μελέτες του Καρκίνου των Ωοθηκών που συνδυάζουν δεδομένα από 52 επιδημιολογικές μελέτες 12 110 μετεμμηνοπαυσιακών γυναικών, το 55% (6601) των οποίων είχε κάνει χρήση ορμονοθεραπείας, διαπίστωσε ότι η συνεχής χρήση HRT συσχετίστηκε με 37% αυξημένο κίνδυνο καρκίνου των ωοθηκών, πιο συχνά ορώδεις και ενδομητριοειδείς καρκίνοι ωοθηκών. Αυτός ο κίνδυνος παρέμεινε για έως και 5 χρόνια μετά τη διακοπή της HRT, αλλά φάνηκε να μειώνεται στη συνέχεια. Διαπίστωσαν ότι οι γυναίκες που ξεκίνησαν την HRT γύρω στην ηλικία των 50 ετών και συνεχίζουν για 5 χρόνια αντιμετώπισαν αυξημένο κίνδυνο καρκίνου των ωοθηκών περίπου μία επιπλέον περίπτωση ανά 1000 χρήστες.
Φλεβική θρόμβωση/ Πνευμονική εμβολή: Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι η αναφερόμενη σχέση μεταξύ της HRT και του κινδύνου θρόμβωσης βασίζεται σε μια μελέτη που ήταν πριν από 20 χρόνια, όπου οι γυναίκες έλαβαν παλαιότερους τύπους οιστρογόνων (συζευγμένα οιστρογόνα ιπποειδών), παλαιότερων συνθετικών προγεστερογόνων και το οιστρογόνα λαμβάνονταν σε μορφή δισκίου. Είναι επομένως λογικό να τεθούν οι ερωτήσεις: Ποιοι κίνδυνοι έχουν νεότεροι τύποι οιστρογόνων; Υπάρχει διαφορά κινδύνου εάν το οιστρογόνο λαμβάνεται από το στόμα ή μέσω του δέρματος; Είναι το οιστρογόνα ή ο τύπος της προγεστερόνης που αυξάνει τον κίνδυνο θρόμβωσης, ή είναι μόνο όταν χρησιμοποιείται ένας συνδυασμός των δύο;
Τα πιο πρόσφατα, καλής ποιότητας στοιχεία μας δείχνουν:
Υπάρχει μικρός κίνδυνος θρόμβωσης που σχετίζεται με δισκία οιστρογόνων από το στόμα. Τα υψηλά επίπεδα οιστρογονων στο ήπαρ (που μπορεί να εμφανιστούν όταν λαμβάνεται το από του στόματος οιστρογόνα) μπορεί να αυξάνουν τον κίνδυνο θρόμβωσης.
Για να καταλάβετε πόσο μικρός είναι αυτός ο κίνδυνος, φανταστείτε μια υγιή γυναίκα ηλικίας 50 ετών. Έχει κίνδυνο θρόμβωσης κίνδυνο περίπου 6 σε 10.000 ετησίως. Αν έπαιρνε από του στόματος δισκία οιστρογόνων, αυτό θα διπλασιάσει τον κίνδυνο σε περίπου 12 στις 10.000, αλλά εξακολουθεί να είναι ένας μικρός κίνδυνος συνολικά. Ο κίνδυνος φλεβοθρόμβωσης είναι πιο αυξημένος στα πρώτα δύο έτη της λήψης και μειώνεται στη συνέχεια.
Αυτό δεν συμβαίνει με οιστρογόνα που χρησιμοποιείται μέσω του δέρματος ως έμπλαστρο, τζελ ή σπρέι. Η διαδερμική χορήγηση οιστραδιόλης είναι απίθανο να αυξήσει τον κίνδυνο φλεβικής θρόμβωσης ή εγκεφαλικού επεισοδίου πάνω από τον κίνδυνο σε μη χρήστες και σχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο σε σύγκριση με την από του στόματος χορήγηση οιστραδιόλης. Η διαδερμική οδός θα πρέπει επομένως να θεωρείται ως η οδός πρώτης επιλογής για τη χορήγηση οιστραδιόλης σε γυναίκες με σχετικούς παράγοντες κινδύνου.
Κίνδυνος καρδιαγγειακής νόσου και HRT Η εμμηνόπαυση σχετίζεται επίσης με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων. Οι γυναίκες που ξεκινούν αγωγή σε ηλικία μικρότερη των 60 ετών ή εντός 10 ετών από την εμμηνόπαυση, έχουν μειωμένη θνησιμότητα από όλες τις αιτίες και τον κίνδυνο στεφανιαίας νόσου. Αυτές οι γυναίκες έχουν επίσης λιγότερα καρδιακά συμβάντα σε μακροχρόνια παρακολούθηση. Αυτά τα ευρήματα υποστηρίζουν την «υπόθεση του χρονικού παράθυρου», όπου οι γυναίκες που ξεκινούν ΘΟΥ κοντά στην εμμηνόπαυση βιώνουν καρδιαγγειακό όφελος, ενώ εκείνες που ξεκινούν αρκετά χρόνια μετά την εμμηνόπαυση δεν βιώνουν αυτό το όφελος. Προς το παρόν δεν υπάρχει ρόλος για τη ΘΟΥ στην πρωτογενή πρόληψη των καρδιαγγειακών παθήσεων. Ωστόσο, σε γυναίκες με πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια, η ΘΟΥ μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου και θα πρέπει να χρησιμοποιείται μέχρι τη συνήθη ηλικία της εμμηνόπαυσης.
Στεφανιαία Νόσος: Πιθανή αύξηση όταν η συνδυασμένη ΘΟΥ ξεκίνησε σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας (>60) ή με προϋπάρχουσα στεφανιαία νόσο στα 1-10 χρόνια μετά την εμμηνόπαυση = Καρδιαγγειακό “παράθυρο ευκαιρίας”.
Εγκεφαλικό επεισόδιο: Αυξάνεται o κίνδυνος όταν ξεκίνησε η από του στόματος ΘΟΥ σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας (> 60 ετών).
Καρκίνος του μαστού:
Για μια μέση γυναίκα 50 ετών, ο κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου του μαστού είναι περίπου 0,24% ετησίως. Κατά τη διάρκεια των επόμενων 10 ετών (από την ηλικία των 50 έως 60 ετών), ο σωρευτικός κίνδυνος της αυξάνεται σε περίπου 2,4% (ή 1 στις 42 πιθανότητα). Ο εφ’όρου ζωής κίνδυνος είναι 12%.
Ο κίνδυνος αυξάνεται ελαφρώς μετά από τουλάχιστον 5 χρόνια χρήσης συνδυασμένης HRT, σε γυναίκες άνω των 50 ετών – επιπλέον 3-4 περιπτώσεις ανά 1.000 γυναίκες, όπως βλέπετε στον παρακάτω πίνακα. Η θνησιμότητα δεν αυξάνεται.
Το 2019, η Συνεργατική Ομάδα για τους Ορμονικούς Παράγοντες στον Καρκίνο του Μαστού προέβη σε μετα-ανάλυση των προοπτικών μελετών, με δεδομένα 108,647 μετεμμηνοπαυσιακών γυναικών. Ανέφεραν ότι 5 χρόνια HRT στη μέση γυναίκα που ξεκίνησε στην ηλικία των 50 ετών, θα αύξαναν τη συχνότητα εμφάνισης καρκίνου του μαστού μεταξύ 50 και 69 κατά περίπου μία επιπλέον περίπτωση ανά 50 χρήστες συνεχούς συνδυασμένης HRT. Η επέκταση της χρήσης της HRT από τα 5 στα 10 χρόνια θα διπλασιάσει περίπου τον κινδύνο.
Πιο πρόσφατα, το 2025, μια σημαντική φινλανδική μελέτη, που συνέκρινε δύο ομάδες, 357.928 χρηστών HRT και 351.735 μη χρηστών, ανέφερε ότι τα σύγχρονα σκευάσματα HRT, που χρησιμοποιούν αποκλειστικά φυσική οιστραδιόλη και όχι τα παλαιά συνθετικά σκευάσματα, εξακολουθούσαν να σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του μαστού.
Συγκεκριμένα η χρήση συνδυασμένου (οιστρογόνο+ προγεστερόνη) HRT για 5-9 έτη αυξάνει τον κίνδυνο κατά 82% – ΟR 1.82 (95% CI 1.76–1.88). Ακούγεται τρομακτική αύξηση κινδύνου, όχι όμως σε απόλυτους αριθμούς.
Είπαμε ότι ο δεκαετής σωρευτικός κίνδυνος για γυναίκα που δεν παίρνει αγωγή, μεταξύ 50-60 ετών, είναι 2.4%. Με τη χρήση HRT, ο κίνδυνος αυξάνεται κατά 82%, δηλαδή φτάνει στο 4,36% για αυτά τα 10 χρόνια.
Η σύγκριση των οδών χορήγησης έδειξε ότι η χρήση της από του στόματος HRT για ≥ 10 έτη συσχετίστηκε με υψηλότερο κίνδυνο, 87% αύξηση από την αντίστοιχη διαδερμική θεραπεία – 63%.
Μεταξύ των συνδυαστικών σχημάτων, εκείνα που περιέχουν Νορεθιστερόνη παρείχαν τους υψηλότερους κινδύνους καρκίνου του μαστού, ενώ εκείνοι που περιέχουν Dydrogesterone (Duphaston) είχαν τον χαμηλότερο κίνδυνο, κατά 32%. Ομοίως, η χρήση τιμπολόνης (Livial) για ≤ 10 έτη παρείχε σχετικά μικρή αύξηση κινδύνου καρκίνου του μαστού, κατά 30%.
Η χορήγηση κολπικών οιστρογόνων χαμηλής δόσης δεν συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του μαστού.
Σημείωση: μετεμμηνοπαυσιακή παχυσαρκία ή 2 ή περισσότερες μονάδες αλκοόλ την ημέρα, σχετίζονται με μεγαλύτερο κίνδυνο καρκίνου του μαστού σε σύγκριση με τον κίνδυνο μετά από 5 χρόνια λήψης HRT.
Ο μεγαλύτερος φόβος που σχετίζεται με την HRT είναι συνήθως ο καρκίνος του μαστού, αλλά οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι ανάπτυξης καρκίνου του μαστού συχνά προέρχονται όχι από την HRT, αλλά από τη γενική υγεία, τον τρόπο ζωής και το οικογενειακό ιστορικό σας.
Εάν καπνίζετε, πίνετε αλκοόλ συχνά, ασκείτε σπάνια ή είστε υπέρβαρες, αυξάνετε τον κίνδυνο όλων των τύπων καρκίνου, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου του μαστού, πολύ περισσότερο από ό, τι αν παίρνετε HRT. Για παράδειγμα, εάν είστε πολύ υπέρβαρες, έχετε πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο καρκίνου του μαστού από ένα υγιές άτομο που παίρνει HRT. Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε πώς ο τρόπος ζωής σας επηρεάζει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού.
Μπορεί να υπάρχει πολύ μικρός κίνδυνος καρκίνου του μαστού εάν πάρετε συνδυασμένη HRT (οιστρογόνα και προγεσταγόνο), ωστόσο, οι μελέτες δείχνουν ότι αυτός ο κίνδυνος ελαχιστοποιείται εάν λαμβάνεται η μικρονισμένη προγεστερόνη (utrogestan) και η δυδρογεστερόνη (duphaston) -οι οποίες είναι δομικά παρόμοιες με τη φυσική προγεστερόνη- μπορεί να έχουν χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου του μαστού από τα παλαιότερα συνθετικά προγεσταγόνα και, για τις περισσότερες γυναίκες, θεωρούνται πρώτης γραμμής.
ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ HRT
Η διάρκεια της θεραπείας θα πρέπει να εξατομικεύεται. Δεν πρέπει να τίθενται αυθαίρετα όρια στη δόση της HRT, τη διάρκεια χρήσης ή την ηλικία των γυναικών που λαμβάνουν θεραπεία. Η ανάλυση Cochrane δείχνει ότι η HRT (οιστρογόνο με ή χωρίς προγεσταγόνο) που ξεκίνησε πριν από την ηλικία των 60 ετών ή εντός 10 ετών από την εμμηνόπαυση σχετίζεται με μείωση της εξέλιξης της αθηροσκλήρωσης, της στεφανιαίας νόσου και του θανάτου από καρδιαγγειακά αίτια καθώς και της θνησιμότητας από όλες τις αιτίες. Τα στοιχεία από την ανάλυση δεδομένων Cochrane καθώς και τα δεδομένα μακροπρόθεσμης παρακολούθησης από το WHI δεν έδειξαν αύξηση στα καρδιαγγειακά συμβάντα, την καρδιαγγειακή θνησιμότητα ή τη θνησιμότητα από όλες τις αιτίες σε γυναίκες που ξεκίνησαν HRT περισσότερα από 10 χρόνια μετά την εμμηνόπαυση. Αυτή η απόφαση θα πρέπει να λαμβάνεται σε εξατομικευμένη βάση αφού συζητηθούν τα οφέλη και οι κίνδυνοι με κάθε ασθενή και θα πρέπει να εξετάζεται στο πλαίσιο των συνολικών οφελών που προκύπτουν από τη χρήση της ΘΟΥ. Η διάμεση διάρκεια των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης είναι πάνω από 7 χρόνια και υπολογίζεται ότι περίπου το 20% των γυναικών εμφανίζουν συμπτώματα έως και 15 χρόνια. Συμβουλεύουμε πάντως τις γυναίκες που συνεχίζουν τη λήψη HRT άνω των 60 ετών να λαμβάνουν οιστραδιόλη διαδερμικά.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Η ασφάλεια της HRT εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ηλικία. Οι γυναίκες κάτω των 60 ετών δεν πρέπει να ανησυχούν για το προφίλ ασφάλειας της HRT. Για τις περισσότερες γυναίκες, τα πιθανά οφέλη της HRT που δίνεται για σαφή ένδειξη είναι πολλά και οι κίνδυνοι είναι λίγοι όταν ξεκινούν μέσα σε λίγα χρόνια από την εμμηνόπαυση.
Εξατομικεύουμε την αγωγή, προτιμούμε διαδερμική χρήση και επιλέγουμε φιλικά για το μαστό σκευάσματα προγεστερόνης. Προτιμούμε τη χορήγηση σε νεώτερες γυναίκες. Δεν φοβόμαστε την κολπική χορήγηση οιστρογόνων.
………………………………………………………………………………………
ΚΟΛΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ
Τα ουρογεννητικά συμπτώματα της εμμηνόπαυσης έχουν αναφερθεί ότι εμφανίζονται από περίπου το 50% των μετεμμηνοπαυσιακών γυναικών. Η τοπική κολπική θεραπεία με οιστρογόνα έχει αποδειχθεί αποτελεσματική στη βελτίωση των συμπτωμάτων που σχετίζονται με την κολπική ατροφία, όπως η κολπική ξηρότητα και η επιφανειακή δυσπαρεύνια. Τα κολπικά σκευάσματα οιστρογόνων χαμηλής δόσης μπορούν να χρησιμοποιηθούν από συμπτωματικές γυναίκες και να συνεχιστούν για όσο χρονικό διάστημα απαιτείται. Όλα τα τοπικά παρασκευάσματα οιστρογόνων έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά σε αυτό το πλαίσιο. Δεν απαιτείται συνδυασμός κολπικών οιστρογόνων με συστηματική θεραπεία με προγεσταγόνο για την προστασία του ενδομητρίου, καθώς τα σκευάσματα κολπικών οιστρογόνων χαμηλής δόσης δεν οδηγούν σε σημαντική συστηματική απορρόφηση ή υπερπλασία του ενδομητρίου ή αύξηση του κινδύνου για καρκίνο μαστού. Οι γυναίκες με ουρογεννητικά συμπτώματα της εμμηνόπαυσης μπορούν να χρησιμοποιούν ενυδατικές κρέμες κα λιπαντικά μόνα τους ή επιπλέον των κολπικών οιστρογόνων. Όταν κυριαρχούν συμπτώματα ατροφίας του κόλπου ή/και της ουροδόχου κύστης, μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο κολπικό οιστρογόνο.
………………………………………………………………………………………………………………….
Άλλα συνταγογραφούμενα φάρμακα
Τιμπολόνη (Livial)
Πόσο αποτελεσματική είναι η τιμπολόνη;
Αγγειοκινητικά συμπτώματα: Στοιχεία από τυχαιοποιημένες δοκιμές υποδηλώνουν ότι η τιμπολόνη 2,5 mg είναι πιο αποτελεσματική από το εικονικό φάρμακο, αλλά λιγότερο αποτελεσματική από τη συνδυασμένη HRT στον έλεγχο των αγγειοκινητικών συμπτωμάτων. Η τιμπολόνη σχετίζεται με υψηλότερο ποσοστό απρογραμμάτιστης αιμορραγίας από το εικονικό φάρμακο, αλλά χαμηλότερο ποσοστό από τη συνδυασμένη MHT (3).
Υγεία των οστών: Η επίδραση της τιμπολόνης στην πρόληψη της οστικής απώλειας είναι παρόμοια με την HRT. Στη μελέτη LIFT, 4538 γυναίκες ηλικίας 60-85 ετών με οστεοπόρωση βάσει BMD ή σπονδυλικού κατάγματος με ελάχιστο τραύμα, τυχαιοποιήθηκαν σε 1,25 mg τιμπολόνης ή εικονικό φάρμακο. Μετά από διάμεσο διάστημα 34 μηνών, υπήρξε σημαντική μείωση στον απόλυτο κίνδυνο τόσο σπονδυλικών όσο και μη σπονδυλικών καταγμάτων. Η μείωση του κινδύνου κατάγματος παρατηρήθηκε επίσης σε γυναίκες με προϋπάρχον σπονδυλικό κάταγμα.
Σεξουαλική υγεία: Η τιμπολόνη βελτιώνει τη σεξουαλική λειτουργία σε γυναίκες με χαμηλή λίμπιντο, σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο σε κλινικές δοκιμές, κάτι που μπορεί να οφείλεται στις συνδυασμένες οιστρογονικές και ανδρογονικές ιδιότητες της τιμπολόνης. Το κατά πόσον υπάρχει κάποιο πλεονέκτημα της τιμπολόνης σε σύγκριση με τη συμβατική MHT είναι ασαφές, με μελέτες να αποδίδουν τόσο θετικά όσο και αρνητικά αποτελέσματα.
Μακροπρόθεσμη ασφάλεια της τιμπολόνης
Τα στοιχεία για την αξιολόγηση της μακροπρόθεσμης ασφάλειας της τιμπολόνης σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο ή την HRT είναι περιορισμένα, καθώς οι περισσότερες μελέτες παρέχουν παρακολούθηση μόνο για δύο έως τρία χρόνια. Σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο, η τιμπολόνη φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο υποτροπής σε γυναίκες με ιστορικό καρκίνου του μαστού και μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου σε γυναίκες άνω των 60 ετών.
Μαστός: Προκλινικές μελέτες εξέτασαν την επίδραση της τιμπολόνης στον μεταβολισμό των οιστρογόνων στο μαστό και στα καρκινικά κύτταρα του μαστού. Καθώς επιβράδυνε τον πολλαπλασιασμό και αύξησε την απόπτωση στους καρκίνους του μαστού, θεωρήθηκε ασφαλέστερη για γυναίκες που διατρέχουν κίνδυνο ή είχαν ιστορικό καρκίνου του μαστού. Σε μια μικρή κλινική δοκιμή συσχετίστηκε με μικρότερη πυκνότητα μαστού στη μαστογραφία, σε σύγκριση με τη συνδυασμένη MHT και δεν διέφερε από το εικονικό φάρμακο μετά από έξι μήνες. Ενώ υπάρχουν πολύ λίγες τυχαιοποιημένες δοκιμές τιμπολόνης σε γυναίκες χωρίς ιστορικό καρκίνου του μαστού με καρκίνο του μαστού ως δευτερεύον καταληκτικό σημείο, μια συστηματική ανασκόπηση τεσσάρων μελετών δεν έδειξε σημαντική αύξηση του καρκίνου του μαστού. Αντίθετα, επιδημιολογικές μελέτες, συμπεριλαμβανομένης της Μελέτης Million Women, ανέφεραν αύξηση του καρκίνου του μαστού μεταξύ των τρεχουσών χρηστών MHT, συμπεριλαμβανομένης της τιμπολόνης, και η μελέτη LIBERATE ανέφερε αυξημένη υποτροπή του καρκίνου του μαστού σε ασθενείς που λαμβάνουν τιμπολόνη. Συνεπώς, συνιστάται επί του παρόντος στις γυναίκες με ιστορικό καρκίνου του μαστού να μην συνταγογραφείται τιμπολόνη.
Εγκεφαλοαγγειακά επεισόδια: Η μελέτη LIFT κατέδειξε αύξηση του εγκεφαλικού επεισοδίου στην ομάδα τιμπολόνης σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο. Όπως και σε άλλες ορμονικές θεραπείες, ο κίνδυνος ήταν μεγαλύτερος κατά το πρώτο έτος χρήσης και ο κίνδυνος αυξανόταν με την ηλικία. Για τις γυναίκες ηλικίας 60-69 ετών, ο απόλυτος κίνδυνος ήταν 2,8 φορές μεγαλύτερος από την ομάδα εικονικού φαρμάκου. Αντίθετα, η συστηματική ανασκόπηση Cochrane, η οποία περιελάμβανε 4 τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές (RCT), δεν έδειξε αύξηση του ποσοστού εγκεφαλικού επεισοδίου με τη χρήση τιμπολόνης.
Καρδιαγγειακές παθήσεις και λιπίδια: Από τις λίγες τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές (RCT) που συγκρίνουν την τιμπολόνη με εικονικό φάρμακο, δεν έχει αποδειχθεί σημαντική διαφορά στα καρδιαγγειακά συμβάντα. Ομοίως, η συστηματική ανασκόπηση της Cochrane δεν κατέδειξε διαφορά στη συχνότητα εμφάνισης φλεβικών θρομβοεμβολικών επεισοδίων μεταξύ της ομάδας τιμπολόνης και του εικονικού φαρμάκου. Μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η τιμπολόνη μείωσε την ολική χοληστερόλη, την HDL και τα τριγλυκερίδια.
Κακοήθεια ενδομητρίου: Μια δανική μελέτη μητρώου διαπίστωσε αυξημένο κίνδυνο κακοήθειας ενδομητρίου σε χρήστες Tibolone σε σύγκριση με μη χρήστες. Είναι σημαντικό, ωστόσο, ότι η συστηματική ανασκόπηση της Cochrane, η οποία περιελάμβανε 8 τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές που συνέκριναν την Tibolone με εικονικό φάρμακο, δεν έδειξε καμία διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων. Ωστόσο, υπήρξε χαμηλός αριθμός περιστατικών που αναφέρθηκε και στις δύο ομάδες και παρακολούθηση μόνο έως 3 χρόνια. Συνιστάται οι γυναίκες που λαμβάνουν Tibolone και εμφανίζουν απροσδόκητη μετεμμηνοπαυσιακή αιμορραγία να υποβάλλονται σε διερεύνηση όπως και οι γυναίκες που λαμβάνουν συμβατική HRT.
Τεστοστερόνη
Τι συμβαίνει με τα επίπεδα τεστοστερόνης με την ηλικία;
Η μείωση των επιπέδων τεστοστερόνης φαίνεται να σχετίζεται με την ηλικία τουλάχιστον εν μέρει λόγω απώλειας της λειτουργίας των ωοθηκών, αλλά μπορεί επίσης να συμβεί πιο βαθιά λόγω της ιατρογενούς εμμηνόπαυσης που μπορεί να είναι ιατρική ή χειρουργική.
Πρέπει να αντικατασταθεί η τεστοστερόνη μόνο και μόνο επειδή τα επίπεδα είναι χαμηλά;
Όχι. Πολλές γυναίκες με χαμηλά συστηματικά επίπεδα τεστοστερόνης δεν παραπονιούνται για ενοχλητική χαμηλή λίμπιντο ή άλλα συμπτώματα, ακόμη και σε άμεση ερώτηση.
Γιατί τα συστηματικά επίπεδα τεστοστερόνης δεν συσχετίζονται πάντα άμεσα με τη χαμηλή λίμπιντο;
Ο μεταβολισμός της τεστοστερόνης μπορεί να είναι πιο σημαντικός από τα κυκλοφορούντα επίπεδα. Αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικό στο κεντρικό νευρικό σύστημα όπου η DHEA μετατρέπεται σε τεστοστερόνη στον εγκέφαλο.
Σε ποιον πρέπει να προσφερθεί τεστοστερόνη;
Η λήψη συμπληρωμάτων τεστοστερόνης θα πρέπει να εξετάζεται μόνο σε γυναίκες που παραπονιούνται για χαμηλή σεξουαλική μετά από μια βιοψυχοκοινωνική προσέγγιση έχει αποκλείσει άλλες αιτίες όπως η σχέση, η ψυχολογική διαταραχή και η σχετιζόμενη με φάρμακα, π.χ. αντικαταθλιπτικά (SSRIs/SNRIs).
Πρέπει η τεστοστερόνη να συνταγογραφείται μόνη της ή με HRT;
Η κατευθυντήρια γραμμή NICE για την εμμηνόπαυση (NG23) συνιστά να γίνει μια δοκιμή HRT πριν εξεταστεί το ενδεχόμενο λήψης συμπληρωμάτων τεστοστερόνης. Τα από του στόματος οιστρογόνα (HRT), μπορούν να μειώσουν την αποτελεσματικότητα της τεστοστερόνης. Η εναλλαγή των γυναικών με χαμηλή libido από του στόματος σε διαδερμικά οιστρογόνα μπορεί να είναι ευεργετική, καθώς αυτό μπορεί να αυξήσει το ποσοστό της ελεύθερης τεστοστερόνης που κυκλοφορεί χωρίς να απαιτείται εξωγενής τεστοστερόνη. Είναι σημαντικό τυχόν συμπτώματα αιδοιοκολπικής ατροφίας να αντιμετωπίζονται επίσης επαρκώς. Αν και μελέτες έχουν δείξει ότι η τεστοστερόνη μπορεί να είναι ευεργετική σε γυναίκες που δεν χρησιμοποιούν ταυτόχρονα ορμονοθεραπεία που περιέχει οιστρογόνα, η συχνότητα εμφάνισης ανεπιθύμητων ανδρογόνων επιδράσεων όπως η ακμή και η υπερβολική τριχοφυΐα είναι υψηλότερη. Επομένως, αυτή η στρατηγική δεν συνιστάται συνήθως στη συνήθη κλινική πρακτική.
Ποια είναι τα πιθανά ευρύτερα οφέλη της τεστοστερόνης;
Τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές τεστοστερόνης μέχρι σήμερα δεν έχουν δείξει ευεργετικά αποτελέσματα της θεραπείας τεστοστερόνης για τη γνωστική λειτουργία, τη διάθεση, την ενέργεια και τη μυοσκελετική υγεία. Απαιτούνται περαιτέρω καλύτερα σχεδιασμένες μελέτες με αυτά τα ζητήματα υγείας ως πρωταρχικά μέτρα έκβασης όπως ορισμένα άτομα αναφέρουν βελτίωση αυτών των συμπτωμάτων. Μέχρι να είναι διαθέσιμα αυτά τα δεδομένα, η κύρια ένδειξη για την τεστοστερόνη θα πρέπει επομένως να είναι για χαμηλή σεξουαλική επιθυμία μόνο.
Υπάρχουν παρενέργειες και κίνδυνοι;
Οι ανεπιθύμητες ενέργειες της τεστοστερόνης στις γυναίκες είναι ασυνήθιστες εάν τα επίπεδα διατηρούνται εντός του γυναικείου φυσιολογικού εύρους. Τα πιο συνηθισμένα είναι η υπερβολική τριχοφυΐα, η ακμή και η αύξηση βάρους που συνήθως αναστρέψιμη με μείωση της δόσης ή διακοπή. Η αλωπεκία, η εμβάθυνση της φωνής και η διεύρυνση της κλειτορίδας είναι σπάνιες με φυσιολογική υποκατάσταση τεστοστερόνης. Απαιτούνται περισσότερα δεδομένα για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στα καρδιαγγειακά αποτελέσματα και τα αποτελέσματα του μαστού, αλλά τα βραχυπρόθεσμα δεδομένα από μια πρόσφατη μετα-ανάλυση είναι καθησυχαστικά.
Για πόσο καιρό πρέπει να συνταγογραφείται η τεστοστερόνη;
Μπορεί να χρειαστούν 3-6 μήνες για να αξιολογηθεί πλήρως η αποτελεσματικότητα της θεραπείας. Θα πρέπει να υπάρχει τουλάχιστον μια ετήσια επαναξιολόγηση της συνεχιζόμενης χρήσης με βάση τα ίδια κριτήρια που θα χρησιμοποιούνταν για την τυπική ορμονοθεραπεία, δηλαδή προσεκτική στάθμιση των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων της μακροχρόνιας χρήσης.
Παρακολούθηση- Γενικές Πληροφορίες
• Συνιστάται ο έλεγχος των συνολικών επιπέδων τεστοστερόνης πριν από τη θεραπεία για να καθοριστεί μια βασική γραμμή για μελλοντική παρακολούθηση και να διασφαλιστεί ότι τα επίπεδα δεν βρίσκονται στο ανώτερο εύρος πριν από την έναρξη της θεραπείας.
• Συνιστάται από ορισμένες κατευθυντήριες οδηγίες ότι τα επίπεδα τεστοστερόνης επανεκτιμώνται στις 3-6 εβδομάδες μετά την έναρξη της θεραπείας. Είναι σημαντικό η παρακολούθηση να συνεχίζεται κάθε 6-12 μήνες για να διασφαλιστεί ότι τα επίπεδα παραμένουν εντός του γυναικείου φυσιολογικού φάσματος.
ΔΙΑΔΕΡΜΙΚΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ GEL TΕΣΤΟΣΤΕΡΟΝΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ LIBIDO
TOSTRAN GEL.EXT.US 2% W/W BTx 1 canister x60 G
(γέλη τεστοστερόνης 2% σε δοχείο που περιέχει 60g) : Δόση έναρξης 1 δοσομετρική αντλία 0,5 g = 10 mg κάθε δεύτερη ημέρα – κάθε δοχείο πρέπει να διαρκεί 240 ημέρες.
Το Tostran διατίθεται σε δοχείο με ένα μηχανισμό άντλησης ο οποίος διανέμει μισό γραμμάριο γέλης (10 mg τεστοστερόνης) κάθε φορά που πατιέται το έμβολο (όταν ο μηχανισμός αντλίας πατιέται μέχρι κάτω).
Xρήση του δοχείου για πρώτη φορά: Προτού χρησιμοποιήσετε για πρώτη φορά την αντλία δοσολογίας θα πρέπει να έχει γίνει πλήρωσή της. Για να γίνει αυτό, έχοντας το δοχείο σε όρθια θέση, πατήστε αργά και πλήρως το μηχανισμό κίνησης οκτώ φορές. Τα πρώτα πατήματα ενδέχεται να μην οδηγήσουν σε εκροή γέλης. Απορρίψτε τη γέλη από τα οκτώ πατήματα. Χρειάζεται να γίνει πλήρωση της αντλίας μόνο πριν από την πρώτη. Η γέλη πρέπει να επαλείφεται στην κοιλιά (σε περιοχή τουλάχιστον 10 επί 30 cm) ή να μοιράζεται στη μέση και το κάθε ήμισυ να επαλείφεται στο εσωτερικό κάθε μηρού (σε περιοχή τουλάχιστον 10 επί 15 cm). Συνιστάται να επαλείφετε το Tostran στην κοιλιά και στο εσωτερικό των δύο μηρών σας αλληλοδιάδοχες ημέρες.
Η εφαρμογή σε άλλα σημεία θα πρέπει να αποφεύγεται. Ειδικά, μην εφαρμόσετε το Tostran στα γεννητικά όργανα.
Να επαλείφετε τη γέλη απαλά χρησιμοποιώντας ένα δάχτυλο έως ότου στεγνώσει, και στη συνέχεια να καλύπτετε την περιοχή με ελαφρύ ρουχισμό (π.χ. Τ-shirt, σορτς, κοντό παντελόνι). Όταν τελειώσετε, πλύνετε σχολαστικά τα χέρια σας με σαπούνι και νερό. Εάν σκέφτεστε να κάνετε ντους ή μπάνιο, πραγματοποιήστε το είτε πριν από την εφαρμογή του Tostran ή περιμένετε για τουλάχιστον δύο ώρες μετά την εφαρμογή.
ΑΝΤΙΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΞΑΨΕΩΝ
Ορισμένα συνταγογραφούμενα φάρμακα θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην ανακούφιση των εμμηνοπαυσιακών σας συμπτωμάτων. Ορισμένοι τύποι αντικαταθλιπτικών -βενφλαξασίνη (effexor), παροξετίνη (seroxat)- όχι λήψη παράλληλα με nolvadex, το αντιυπερτασικό Clonidine και το φάρμακο για την επιληψία gabapentin, μπορεί να βοηθήσουν με συμπτώματα όπως εξάψεις, νυχτερινές εφιδρώσεις, χαμηλή διάθεση, άγχος και κολπική ξηρότητα. Αν και αυτά μπορούν να λειτουργήσουν για μερικές γυναίκες μπορεί να μην είναι κατάλληλες για εσάς και μπορούν να έχουν παρενέργειες.
Η παροξετίνη είναι ο SSRI με τις καλύτερες ενδείξεις αποτελεσματικότητας, αποτελεσματική στα 10 mg ημερησίως, αν και μπορεί να χρησιμοποιηθεί η πιο συνηθισμένη δόση των 20 mg εάν απαιτείται και αντικαταθλιπτική δράση. Είναι η SSRI επιλογής για ασθενείς που δεν λαμβάνουν ταμοξιφαίνη. Η βενλαφαξίνη είναι η προτιμώμενη θεραπεία για γυναίκες που είχαν καρκίνο του μαστού που λάμβαναν ταμοξιφαίνη και στα 75 mg υπάρχει σημαντική μείωση των εξάψεων με ταυτόχρονη βελτίωση στην κόπωση, την ψυχική υγεία και τη διαταραχή του ύπνου.
Φεζολινετάντη (VEOZA F.C.TAB 45MG/TAB)
Η φεζολινετάντη είναι ένας ανταγωνιστής του υποδοχέα νευροκινίνης 3, με άδεια για τη διαχείριση των αγγειοκινητικών συμπτωμάτων, τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης που βιώνουν οι γυναίκες. Η φαρμακευτική αγωγή με ανταγωνιστή νευροκινίνης επηρεάζει τις αλλαγές στους νευροδιαβιβαστές του εγκεφάλου, οι οποίες ρυθμίζουν την υποκείμενη διαδικασία των αγγειοκινητικών συμπτωμάτων μέσω του άξονα Υποθάλαμος-Υπόφυση-Ωοθήκες. Οι συμπτωματικές γυναίκες είναι πιο ευαίσθητες στις αλλαγές στους νευροδιαβιβαστές του εγκεφάλου. Μελέτες με ανταγωνιστές του υποδοχέα νευροκινίνης 3 σε γυναίκες με εξάψεις καταδεικνύουν μια ταχεία επίδραση στα αγγειοκινητικά συμπτώματα.
Γάμμα αμινοβουτυρικό οξύ: κατηγορία αντιεπιληπτικών
Η γκαμπαπεντίνη στα 300 mg ημερησίως, αυξανόμενη σε 300 mg το μέγιστο τρεις φορές την ημέρα (tds) ή Η πρεγκαμπαλίνη 75-150 mg δύο φορές την ημέρα δείχνει στατιστικά σημαντική βελτίωση στις εξάψεις σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο. Οι δοσοεξαρτώμενες παρενέργειες περιορίζουν τη συμμόρφωση, με τις πιο συχνές παρενέργειες να είναι η υπνηλία, η ζάλη, η αύξηση βάρους και η ξηροστομία. Η γκαμπαπεντίνη μπορεί να είναι εξίσου αποτελεσματική με τη βενλαφαξίνη, αλλά οι περισσότεροι ασθενείς προτιμούν τη βενλαφαξίνη. Δεν υπάρχουν στοιχεία περαιτέρω οφέλους με τη γκαμπαπεντίνη που χορηγείται ταυτόχρονα με αντικαταθλιπτικά. Οι περισσότερες μελέτες είναι βραχείας διάρκειας με λίγα στοιχεία για μακροπρόθεσμα δεδομένα.
Γνωστική συμπεριφοριολογική θεραπεία (CBT)
Αυτή είναι μια θεραπεία ομιλίας που έχει αποδειχθεί ότι βοηθά στη μείωση ορισμένων συμπτωμάτων ψυχικής υγείας, συμπεριλαμβανομένης της κατάθλιψης και του άγχους. Λειτουργεί βοηθώντας σας να προσδιορίσετε τις σκέψεις και τα συναισθήματά σας και σας διδάσκει να αντιμετωπίζετε δεξιότητες, έτσι ώστε να είστε πιο ικανοί να τις αντιμετωπίσετε.
Εναλλακτικές θεραπείες
Μπορεί να διαπιστώσετε ότι το μασάζ, ο βελονισμός ή η αρωματοθεραπεία βοηθούν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης. Υπάρχουν λίγα επιστημονικά στοιχεία που υποστηρίζουν τη χρήση τους, αλλά αυτές οι θεραπείες είναι πιθανό να σας βοηθήσουν να χαλαρώσετε, οπότε θα μπορούσε να αξίζει μια δοκιμή.
Φυτικές θεραπείες
Πιθανότατα έχετε ακούσει για φυτικά φάρμακα όπως το βαλσαμόχορτο, το μαύρο cohosh και το κόκκινο τριφύλλι, τα οποία είναι διαθέσιμα για αγορά over the counter σε φαρμακεία και καταστήματα υγιεινής διατροφής. Αν και πολλά από αυτά ισχυρίζονται ότι διευκολύνουν τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι μόνο και μόνο επειδή ένα προϊόν είναι φυσικό, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι ασφαλές. Επιστημονικά στοιχεία είναι ανάμεικτα σχετικά με το πόσο αποτελεσματικές είναι αυτές οι θεραπείες και μπορούν να έχουν παρενέργειες ή να παρεμβαίνουν σε άλλα φάρμακα που μπορεί να παίρνετε.
ΠΗΓΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ: https://theconversation.com/thinking-about-acupuncture-or-herbs-for-menopause-read-this-first-277612
Ο βελονισμός έρχεται σε διάφορες μορφές και μπορείτε να το έχετε με και χωρίς άλλες θεραπείες. Δεν βρήκαμε στοιχεία που να συνιστούν τακτικό βελονισμό για εξάψεις. Ο βελονισμός με κινεζικά φάρμακα της βελτιώνει την ποιότητα του ύπνου, αλλά μόνο σε περιεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με αϋπνία. Το ηλεκτρο-acupunture είναι μια μορφή βελονισμού που περνά ένα απαλό ρεύμα μεταξύ δύο βελόνων στο δέρμα σας. Βελτιώνει τις εξάψεις.
Συνοπτικά, οι περισσότερες θεραπείες που περιλαμβάνονται στην ανασκόπηση μας δεν έδειξαν αρκετά στοιχεία για να είναι σε θέση να τις συστήσουν κλινικά. Οι συμπληρωματικές θεραπείες, συμπεριλαμβανομένης της σόγιας-ισοφλαβόνης, της βιταμίνης D, του μαύρου cohosh και της κινεζικής βοτανοθεραπείας, μπορεί να βοηθήσουν ορισμένα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, αλλά απαιτείται περισσότερη έρευνα υψηλής ποιότητας για να κατανοήσουμε πόσο αποτελεσματικές και ασφαλείς είναι πραγματικά αυτές οι θεραπείες.
Ορισμένες μελέτες δείχνουν την αποτελεσματικότητα του Black Cohosh στη μείωση των εξάψεων, αν και λιγότερο σε ασθενείς με καρκίνο του μαστού. Το Black Cohosh μπορεί να συσχετιστεί με σημαντικές ανεπιθύμητες ενέργειες όπως δυσκοιλιότητα, αρρυθμία, αύξηση βάρους και κοιλιακές κράμπες. Το Black Cohosh παρεμβαίνει στη δράση της ταμοξιφαίνης και θα πρέπει να αποφεύγεται από ασθενείς που λαμβάνουν ταμοξιφαίνη. Το NICE 2015 συνέστησε στις γυναίκες με ιστορικό ή με υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου του μαστού να ενημερώνονται ότι υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις ότι το St John’s Wort μπορεί να έχει όφελος για τα αγγειοκινητικά συμπτώματα, αλλά λόγω της αβεβαιότητας σχετικά με τις κατάλληλες δόσεις, την επιμονή της δράσης και την πιθανότητα σοβαρών φαρμακευτικών αλληλεπιδράσεων, δεν θα πρέπει να συνιστάται. Συγκεκριμένα, μπορεί να επηρεάσει τον μεταβολισμό άλλων φαρμάκων και, το πιο σημαντικό για τους ασθενείς με καρκίνο του μαστού, αυτόν της ταμοξιφαίνης. Δεν υπάρχουν μελέτες που να είναι περισσότερο από κακής ποιότητας και να αξιολογούν το St John’s Wort σε ασθενείς που δεν πάσχουν από καρκίνο του μαστού, και η επίδρασή του στα αγγειοκινητικά συμπτώματα μπορεί να οφείλεται στη χαμηλή δόση αντικαταθλιπτικής δράσης του. Μια πρόσφατη ανασκόπηση της βιβλιογραφίας υποδηλώνει ότι ορισμένα από τα φυτικά φάρμακα μπορεί να έχουν επίδραση στην ανακούφιση από το άγχος και την κατάθλιψη. Εάν επιλεγεί μια φυτική θεραπεία, οι ασθενείς θα πρέπει να αναζητήσουν τη σφραγίδα Παραδοσιακής Φυτικής Θεραπείας (THR) που επικυρώνει τη δύναμη και την ποιότητα.
ΠΗΓΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ: https://theconversation.com/supplements-for-menopause-heres-what-the-evidence-actually-says-279892
Μαγνήσιο
Το μαγνήσιο παίζει ρόλο σε περισσότερες από 300 μεταβολικές διεργασίες, συμπεριλαμβανομένης της χαλάρωσης των μυών, της ρύθμισης των νευρικών απολήξεων και της ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης. Αρκετά συμπτώματα που σχετίζονται με την εμμηνόπαυση επικαλύπτονται με περιοχές όπου το μαγνήσιο έχει επιπτώσεις.
Για παράδειγμα, πολλές εμμηνοπαυσιακές γυναίκες αντιμετωπίζουν προβλήματα ύπνου. Οι κλινικές δοκιμές σε ενήλικες, συμπεριλαμβανομένων των ηλικιωμένων γυναικών, δείχνουν ότι το μαγνήσιο μπορεί να βελτιώσει το πόσο γρήγορα κοιμάστε και να μειώσετε τη σοβαρότητα της αϋπνίας.
Το άγχος μπορεί επίσης να είναι ένα ζήτημα για τις εμμηνοπαυσιακές γυναίκες. Οι αναλύσεις δείχνουν ότι τα συμπληρώματα μαγνησίου μπορούν μέτρια να μειώσουν τα συμπτώματα άγχους – ιδιαίτερα σε άτομα με χαμηλά επίπεδα μαγνησίου. Ωστόσο, αυτή η έρευνα δεν έγινε ειδικά σε εμμηνοπαυσιακές γυναίκες.
Η εμμηνόπαυση θέτει επίσης τις γυναίκες σε υψηλότερο κίνδυνο οστεοπόρωσης (αποδυναμωμένα οστά). Καθώς τα επίπεδα οιστρογόνων πέφτουν κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης, η απώλεια οστικής μάζας γίνεται ταχύτερα από ό, τι ανακατασκευάζεται. Το μαγνήσιο συμβάλλει στην οστική πυκνότητα ενθαρρύνοντας το σχηματισμό νέων οστών. Δεδομένου ότι ορισμένες ηλικιωμένες γυναίκες μπορεί να έχουν χαμηλά επίπεδα μαγνησίου και χαμηλή οστική πυκνότητα, αυτό το συμπλήρωμα μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος που σχετίζεται με την εμμηνόπαυση.
Ωστόσο, το μαγνήσιο δεν έχει δείξει όφελος για τις εξάψεις, τις αλλαγές βάρους ή τα γνωστικά συμπτώματα.
Το είδος του μαγνησίου που παίρνετε έχει σημασία. Το κιτρικό μαγνήσιο και το γλυκινικό τείνουν να απορροφώνται καλύτερα από το σώμα, ενώ το οξείδιο του μαγνησίου απορροφάται λιγότερο αποτελεσματικά.
Είναι επίσης σημαντικό να σημειωθεί ότι οι υψηλές δόσεις μπορεί να προκαλέσουν διάρροια και μπορεί να επηρεάσουν την καρδιά και το νευρικό σύστημα. Τα άτομα με νεφρική νόσο πρέπει να το αποφεύγουν, εκτός εάν το λαμβάνουν υπό επίβλεψη.
Κρεατίνη
Αν και οι ερευνητές έχουν μελετήσει τη κρεατίνη για δεκαετίες, το μεγαλύτερο μέρος αυτής της εργασίας έχει επικεντρωθεί στους άνδρες. Αλλά αναδυόμενες έρευνες δείχνουν ότι έχει πολλά οφέλη για τις γυναίκες στην περιεμμηνόπαυση και την εμμηνόπαυση.
Μια μελέτη 14 εβδομάδων διαπίστωσε ότι η συμπλήρωση κρεατινίνης αύξησε σημαντικά τη χαμηλότερη αντοχή του σώματος και βελτίωσε την ποιότητα του ύπνου στις περιεμμηνοπαυσιακές γυναίκες. Αυτές οι βελτιώσεις στη μυϊκή δύναμη είναι αξιοσημείωτες, δεδομένου του αυξημένου κινδύνου της σαρκοπενίας (μείωση μυϊκής μάζας και λειτουργίας) κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης.
Ωστόσο, τα στοιχεία στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες είναι ανάμεικτα. Μια ανασκόπηση διαπίστωσε ότι η κρεατίνη μπορεί να προσφέρει μικρά βραχυπρόθεσμα οφέλη στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, αλλά η παρατεταμένη συμπλήρωση δεν παρήγαγε σημαντικές βελτιώσεις στην υγεία των μυών ή των οστών.
Η κρεατίνη μπορεί επίσης να υποστηρίξει τον εγκέφαλο. Τα αυξανόμενα στοιχεία δείχνουν ότι μπορεί να υποστηρίξει τη μνήμη, την εστίαση και τη διάθεση – ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια περιόδων ορμονικής διακύμανσης ή ψυχικής κόπωσης. Ωστόσο, απαιτείται περισσότερη έρευνα ειδικά σε εμμηνοπαυσιακές γυναίκες.
Οι περιεμμηνοπαυσιακές γυναίκες έχουν περίπου 40% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καταθλιπτικών συμπτωμάτων και διάγνωσης κατάθλιψης από τις προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες. Ορισμένα περιορισμένα δεδομένα δείχνουν ότι η λήψη κρεατίνης παράλληλα με ένα αντικαταθλιπτικό μπορεί να επιταχύνει τη βελτίωση των συμπτωμάτων στις γυναίκες.
Η κρεατίνη είναι γενικά ασφαλής, αν και τα άτομα με νεφρική νόσο θα πρέπει να αναζητήσουν ιατρική συμβουλή πριν την λάβουν.
ΥΑΛΟΥΡΟΝΙΚΟ ΟΞΥ ΕΝΕΣΙΜΟ (ΥΟ) ΣΤΗΝ ΚΟΛΠΙΚΗ ΑΤΡΟΦΙΑ
Η ένεση υαλουρονικού στην έίσοδο του κόλπου θα μπορούσε να εκληφθεί ως μια επεμβατική διαδικασία. Έχει τεκμηριωθεί πάντως και η ασφάλεια και η βελτίωση των ενοχλήσεων με αυτή την προσέγγιση. Επιπλέον, αυτή η προσέγγιση ξεπερνά ορισμένους από τους περιορισμούς που σχετίζονται με άλλες επιλογές διαχείρισης, όπως η κακή συμμόρφωση, η μεταβλητή δοσολογία, η έλλειψη αυθορμητισμού κατά τη διάρκεια της συνουσίας και οι ημερήσιες τοπικές εφαρμογές.. Είναι σημαντικό ότι παρέχει μια εναλλακτική επιλογή για τους ασθενείς με αντενδείξεις σε θεραπείες με βάση τα οιστρογόνα, όπως ο καρκίνος του μαστού. Πράγματι, ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνά διαγνωσμένος καρκίνος παγκοσμίως και >60 % και τουλάχιστον το 70 % των επιζώντων του καρκίνου του μαστού στις ΗΠΑ και τη Γαλλία, αντίστοιχα, έχει αναφερθεί ότι αντιμετωπίζει συμπτώματα ατροφίας. Ως εκ τούτου, αυτοί οι ασθενείς αντιπροσωπεύουν μεγάλο αριθμό ασθενών για τους οποίους οι μη ορμονικές θεραπείες θα πρέπει να είναι η επιλογή διαχείρισης πρώτης επιλογής και παρά το γεγονός ότι η θεραπεία κολπικού οιστρογόνου θα μπορούσε να είναι μια επιλογή, η χρήση της πρέπει να εξεταστεί προσεκτικά σε συνεννόηση με έναν ογκολόγο. Πάντως πρόσφατα στοιχεία από μια μελέτη σε μεγάλη ομάδα γυναικών με καρκίνο μαστού δεν βρήκαν ενδείξεις αύξησης της θνησιμότητας με χρήση κολπικών οιστρογόνων. Επιπλέον, η συμμόρφωση με την ανοσοενίσχυση σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού βρέθηκε να βελτιώνεται με ενέσεις ΥΟ για την ανακούφιση της κολπικής ξηρότητας και της θεραπείας της δυσπαρεύνειας.
Πραγματοποιήθηκε πιλοτική μελέτη διάρκειας 8 εβδομάδων σε ασθενείς που πάσχουν από διάφορα συμπτώματα της αιδοιοκολπικής ατροφίας, όπως δυσπαρεύνια, ξηρότητα, κνησμό και ερεθισμό. Έδειξε ότι η πολυσημειακή κολπική ένεση του ενέσιμου μείωσε σημαντικά τα συμπτώματα.
Τα ευρήματα αυτά επιβεβαίωσαν επίσης σημαντική βελτίωση στη συνολική ικανοποίηση των ασθενών και της σεξουαλικής τους λειτουργίας.
Οκτώ εβδομάδες μετά την ένεση, οι ασθενείς ανέφεραν:
• Σημαντική μείωση της κολπικής ξηρότητας.
• Μειωμένος πόνος, ειδικά κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής.
• Λιγότερα συμπτώματα, όπως το αίσθημα του ερεθισμού.
• Σημαντική μείωση του κνησμού.
Μια άλλη κλινική μελέτη που πραγματοποιήθηκε σε 95 γυναίκες, 52 από τις οποίες είχαν έντονη ατροφία, κατέδειξε ότι οι ενέσεις υαλουρονικού οξέος μείωσαν σημαντικά την κολπική ξηρότητα και τον επακόλουθο πόνο κατά τη διάρκεια της διείσδυσης, δηλαδή τη δυσαπεύνια (αισθητή στην είσοδο του κόλπου), για μια μέση περίοδο 9 έως 12 μηνών.
• Καλύτερη ποιότητα ζωής
• Ενυδάτωση που διαρκεί έως και 12 μήνες
• Βελτιωμένη ποιότητα ιστού για έως 6 μήνες
• Ερεθισμός, κνησμός και κολπική ξηρότητα- μειωμένα για έως και 6 μήνες
ΟΣΤΕΟΠΕΝΙΑ- ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ
Η συχνότητα της οστεοπόρωσης στο γυναικείο πληθυσμό είναι 15% στην ηλικία των 50, 30% στα 70 και 40% στα 80 έτη.
Μία στις τρεις γυναίκες άνω των 65 πέφτουν κάτω τουλάχιστον μία φορά το χρόνο. Μία στις δέκα πτώσεις οδηγεί σε κάταγμα.
Συνολικά, 1 στις 2 περίπου γυναίκες θα πάθει κάταγμα μετά τα 65.
Αν πάθει κάταγμα ισχίου, μία γυναίκα έχει πιθανότητα 30% να πεθάνει στις επόμενες εβδομάδες (λόγω ακινησίας και θρομβοεμβολής, επιπλοκών του χειρουργείου και γενικότερων συνοδών με την ηλικία προβλημάτων). Αν επιζήσει, έχει 50% πιθανότητα να έχει εφεξής μόνιμα κινητικά προβλήματα.
Ο κίνδυνος αθροιστικά να πεθάνει μία γυναίκα από οστεοπόρωση είναι σαφώς μεγαλύτερος από τον καρκίνο μαστού.
Προδιαθεσικοί παράγοντες αυξημένου κινδύνου για οστεοπόρωση είναι: λευκή φυλή, ψηλή και αδύνατη γυναίκα, ανορεξία, πρώιμη εμμηνόπαυση, οικογενειακό ιστορικό οστεοπόρωσης, υπερθυρεοειδισμός, κάπνισμα, μακροχρόνια λήψη αλκοόλ, καφεΐνης, κορτιζόνης, αναστολέων αντλίας πρωτονίων (όπως το Losec), αντιεπιληπτικών και χημειοθεραπευτικών, μειωμένη πρόσληψη γαλακτοκομικών, καθιστική ζωή.
Η πρόληψη με έγκαιρη μέτρηση οστικής μάζας στην εμμηνόπαυση και έναρξη θεραπείας με ορμόνες υποκατάστασης ή άλλα φάρμακα μειώνει τον κίνδυνο οστεοπόρωσης και καταγμάτων έως και κατά 50%.
Η διατροφική πρόσληψη ασβεστίου πρέπει να περιορίζεται στα 1.000 mg ημερησίως για τους άνδρες ηλικίας 50 έως 70 ετών και στα 1.200 mg ημερησίως για τις γυναίκες ηλικίας 51 ετών και άνω και για τους άνδρες ηλικίας 71 ετών και άνω. Η δημοσιευμένη βιβλιογραφία σχετικά με το ασβέστιο και τον κίνδυνο ανάπτυξης λίθων στα νεφρά είναι αμφιλεγόμενη, Επομένως, είναι σημαντικό να διαφοροποιηθούν οι επιδράσεις του διαιτητικού ασβεστίου και του συμπληρωματικού ασβεστίου από τις βιταμίνες. Η υψηλή πρόσληψη ασβεστίου από συμπληρώματα μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο πέτρας στους νεφρούς. Ωστόσο, η υψηλή πρόσληψη διαιτητικού ασβεστίου μπορεί να προστατεύσει από τις πέτρες στα νεφρά. Ως εκ τούτου, συνιστάται να αυξηθεί πρώτα η διατροφική πρόσληψη ασβεστίου πριν από την έναρξη συμπληρωμάτων ασβεστίου για την κάλυψη των απαιτήσεων σε ασβέστιο.
Η βιταμίνη D είναι βασικό συστατικό για την απορρόφηση του ασβεστίου και την υγεία των οστών. Η σύσταση είναι 600 IU την ημέρα για άνδρες και γυναίκες ηλικίας 51 έως 70 ετών και 800 IU την ημέρα για άνδρες και γυναίκες άνω των 70 ετών. Αν και ορισμένα στοιχεία υποστηρίζουν τη χρήση συμπληρωμάτων βιταμίνης D για τη μείωση του κινδύνου κατάγματος, πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι υψηλότερες μηνιαίες δόσεις βιταμίνης D σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο πτώσεων. Αυτό μπορεί να δικαιολογεί τη σύσταση χαμηλότερων ημερήσιων δόσεων βιταμίνης D.
ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ
………………………………………………………………………………
Η αντιμετώπιση της εμμηνόπαυσης επιβάλλει εξατομικευμένη αντιμετώπιση με διεξοδική λήψη ιατρικού ιστορικού, προσμέτρηση όλων των παραγόντων κινδύνου και σωστή παρακολούθηση και αναθεώρηση της αγωγής και, προφανώς, καλή, συνεχή επικοινωνία με το γιατρό σας.
Αλέξανδρος Καλογερόπουλος
